جاهلان گر بمال قارونند * بيگمان چون لفيف مقرونند ايزد تعالى گفتن و نوشتن را اسباب ندامت در قيامت نگرداناد بمنه و لطفه . و در تاريخ نوشتن و دانستن آن فوايد بسيار است ، و فى التاريخ ان ابصرت رشدا * فوائد من علوم مستعارة علم تاريخ گنج اخبار است * همچو باد شمال طيار است هر كه بر مركبش سوار بود * دانش او يكى هزار بود گر به صورت درين زمان باشد * او بمعنى در آسمان باشد ديده دنيا و روزگارى نه * شده حمال و هيچ بارى نه ستبدى لك الايام ما كنت جاهلا * و ياتيك بالاخبار من لم تزود و ترتيب اين تفصيل ياد كرده آيد ان شاء اللّه تعالى . فصل [ در فوايد تاريخ ] تواريخ خزاين اسرار امور است ، و در آن عبر و مواعظ و نصايح ، و نقد آن « 1 » بر سكهء تقدير الهى مطبوع بود ، و مردم را از حدت مضارب نوايب نگاه دارد ، و شهود آن عدول باشند و از جرح مصون ، دلايل و امارات آن از شهد شيرين‌تر و از شهاب روشن‌تر ، مدار افلاك آن بر قطب نقل بود . قال رسول اللّه صلى اللّه عليه العلم علمان علم الاديان و علم الابدان - و قومى گويند كه اين اثر است ، و از مصطفى عليه السلام نقل كنند ، و از امام مطلبى شافعى نقل كنند - و علم تواريخ مركب است از علم اديان و علم ابدان ، اما « 2 » آنچه تعلق بدين دارد شناختن ابتداى خلقت آدم عليه السلام و اخبار گذشتگان از انبيا و رسل عليهم السلام و خلفا و ملوك و آنچه اندر كتب انبياست عليهم السلام و احول ايمه و مقدمان دين و مقامات هر يكى ازيشان و تفاصيل ملل و نحل و مذاهب و واضع هر يكى و آنچه رفته است در عهد رسول عليه السلام از

--> ( 1 ) نص ، او . ( 2 ) نص ، و اما .